Các khoản được miễn thuế TNDN

Bao gồm thu nhập từ các hoạt động sau:

• Từ đánh bắt hải sản;
• Sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, chế biến nông sản, thủy sản (bao gồm cả thuê hoặc nhận gia công chế biến) ở địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn
• Thu nhập của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã từ các hoạt động nông, lâm, ngư nghiệp nêu trên và hoạt động sản xuất muối

Như vậy, Nghị định phân chia rõ điều kiện được miễn thuế dựa trên mô hình tổ chức của đơn vị:

• Đối với Hợp tác xã (HTX) và Liên hiệp HTX: Đây là nhóm được ưu đãi rộng nhất. Thu nhập từ việc trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng, chế biến nông – thủy sản và sản xuất muối của HTX đều được miễn thuế (không bắt buộc phải nằm ở vùng khó khăn)
• Đối với Doanh nghiệp: Điều kiện khắt khe hơn. Doanh nghiệp chỉ được miễn thuế đối với các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng và chế biến này nếu dự án đó nằm tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn
• Hoạt động đánh bắt hải sản: Được miễn thuế cho cả doanh nghiệp và HTX mà không bị giới hạn bởi địa bàn đất liền

Cách xác định thu nhập từ sản xuất được miễn thuế

• Nguồn gốc sản phẩm: Thu nhập miễn thuế bao gồm các sản phẩm do chính đơn vị tự trồng, chăn nuôi, nuôi trồng, hoặc sản phẩm sau khi sơ chế thông thường
• Các khoản thu liên quan: Được tính cả thu nhập từ việc thanh lý sản phẩm (cây trồng, vật nuôi, thủy sản) và thu nhập từ bán phế liệu, phế phẩm liên quan đến các sản phẩm này
• Căn cứ phân loại: Sản phẩm được xác định dựa trên mã ngành kinh tế cấp 1 của ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản theo Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam

Cách xác định thu nhập từ chế biến được miễn thuế:

Để thu nhập từ sản phẩm chế biến được miễn thuế, doanh nghiệp/hợp tác xã phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện sau:

• Tỷ lệ nguyên vật liệu: Giá trị nguyên vật liệu là nông sản, thủy sản phải chiếm từ 30% trở lên trong giá thành sản xuất sản phẩm. Nguyên liệu đầu vào phải là loại chưa chế biến hoặc mới chỉ qua sơ chế thông thường
• Loại sản phẩm: Sản phẩm sau chế biến không thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ trường hợp đặc biệt do Thủ tướng Chính phủ quyết định)

Các quy định kỹ thuật bổ sung khi xác định thu nhập miễn thuế TNDN:

• Sản phẩm thủy sản chế biến: Được bao gồm cả các sản phẩm tươi sống được đông lạnh đạt độ âm từ 18 độ C trở lên, sản phẩm từ tươi sống chế biến thành đồ chín, hoặc sản phẩm giá trị gia tăng có pha trộn gia vị phụ liệu.
• Yêu cầu hạch toán: Doanh nghiệp phải xác định riêng khoản thu nhập từ hoạt động chế biến này để làm căn cứ miễn thuế.
• Sơ chế thông thường: Việc xác định thế nào là “sơ chế thông thường” được thực hiện theo các quy định chi tiết tại Nghị định hướng dẫn về thuế Giá trị gia tăng

Áp dụng cho các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn. 

Cụ thể như sau:

• Về đối tượng: Chỉ áp dụng cho Hợp tác xã và Liên hiệp hợp tác xã được thành lập theo Luật Hợp tác xã. Các doanh nghiệp thông thường không thuộc diện áp dụng của khoản này.
• Về lĩnh vực: Phải hoạt động trong các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp (sản xuất muối)
• Về địa bàn: Phải hoạt động tại các vùng thuộc danh mục
  • Địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn
  • Địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn

Điểm khác biệt cần lưu ý

Nhiều người thường nhầm lẫn Khoản 1 và Khoản 2. Hãy phân biệt như sau:

• Tại Khoản 1: Hợp tác xã làm nông nghiệp ở bất cứ đâu (kể cả ở thành phố) cũng được miễn thuế đối với thu nhập từ việc trực tiếp trồng trọt, chăn nuôi.
• Tại Khoản 2: Khi Hợp tác xã hoạt động tại vùng khó khăn, phạm vi thu nhập được miễn thuế sẽ được nhìn nhận rộng hơn theo lĩnh vực hoạt động của ngành nông – lâm – ngư – diêm nghiệp tại địa bàn đó

Ví dụ: Một Hợp tác xã tại một huyện miền núi biên giới (địa bàn đặc biệt khó khăn) thực hiện các hoạt động hỗ trợ nông nghiệp cho bà con và kinh doanh các sản phẩm nông sản tại địa phương. Toàn bộ thu nhập phát sinh từ các hoạt động này sẽ không phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, giúp Hợp tác xã có thêm nguồn lực để tái đầu tư và hỗ trợ thành viên là nông dân tại địa phương đó

Thu nhập từ các dịch vụ dưới đây được tính là thu nhập miễn thuế TNDN:

• Dịch vụ về nước: Tưới, tiêu nước; thoát lũ, ngăn lũ, ngăn triều cường, ngăn mặn, rửa mặn, rửa phèn, giữ ngọt.
• Dịch vụ làm đất: Cày, bừa đất; nạo vét kênh, mương nội đồng.
• Dịch vụ bảo vệ cây trồng/vật nuôi: Phòng trừ sâu, bệnh cho cây trồng và vật nuôi.
• Dịch vụ thu hoạch: Thu hoạch sản phẩm nông nghiệp.

Cụ thể, các nhóm thu nhập miễn thuế TNDN trong khoản này bao gồm:

• Thu nhập phát sinh từ việc thực hiện các hợp đồng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
• Thu nhập từ sản phẩm làm ra từ công nghệ mới lần đầu tiên áp dụng ở Việt Nam
• Thu nhập từ bán sản phẩm sản xuất thử nghiệm trong thời gian sản xuất thử nghiệm

Dưới đây là các chi tiết cụ thể để doanh nghiệp được hưởng khoản miễn thuế này. Để được miễn thuế, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời hai tiêu chí về nhân sự:

• Tỷ lệ lao động đặc thù: Có từ 30% số lao động bình quân trong năm trở lên là người khuyết tật, người sau cai nghiện ma túy, hoặc người nhiễm HIV/AIDS
• Quy mô lao động: Doanh nghiệp phải có số lao động bình quân trong năm từ 20 người trở lên

Lưu ý về phạm vi thu nhập được miễn thuế: 

• Khoản miễn thuế này chỉ áp dụng cho thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ
• Thu nhập được miễn thuế tại khoản này không bao gồm các khoản thu nhập khác (như thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản, lãi tiền gửi…) theo quy định tại khoản 3 Điều 3 của Nghị định

=> Tóm lại: Đây là khoản ưu đãi nhằm khuyến khích doanh nghiệp tạo cơ hội việc làm cho những người yếu thế trong xã hội.

Cụ thể, thu nhập được miễn thuế là thu nhập từ hoạt động giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nghề nghiệp dành riêng cho các nhóm đối tượng sau:

• Người dân tộc thiểu số,
• Người khuyết tật,
• Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt
• Đối tượng tệ nạn xã hội

Điều kiện để cơ sở đào tạo được miễn thuế

Để được hưởng ưu đãi này, cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc đào tạo nghề nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn

• Về pháp lý: Phải được thành lập theo đúng quy định của pháp luật về giáo dục và đào tạo nghề nghiệp.
• Về quản lý học viên: Phải có danh sách cụ thể các học viên thuộc một trong bốn nhóm đối tượng nêu trên

Lưu ý: Trong trường hợp cơ sở đào tạo không chỉ dạy riêng cho đối tượng chính sách mà dạy cho cả các đối tượng khác, phần thu nhập được miễn thuế sẽ không phải là toàn bộ mà dựa trên tỷ lệ giữa số người thuộc nhóm được miễn thuế so với tổng số người học.

Cụ thể, thu nhập được miễn thuế bao gồm các khoản đầu tư được chia từ hoạt động:

• Góp vốn, mua vốn cổ phần
• Liên doanh, liên kết kinh tế với doanh nghiệp trong nước

Điều kiện bắt buộc để được miễn thuế

• Bên nhận góp vốn (bên chia lợi nhuận) đã nộp thuế
• Trường hợp ưu đãi: Quy định này áp dụng ngay cả khi bên nhận góp vốn hoặc bên liên doanh đang được hưởng các chính sách ưu đãi thuế TNDN.

Mục đích: Quy định này nhằm tránh đánh thuế hai lần trên cùng một khoản lợi nhuận, ví dụ:

• Bước 1: Công ty A (nơi bạn góp vốn) kinh doanh có lãi. Công ty A dùng khoản lãi này để nộp thuế TNDN cho Nhà nước.
• Bước 2: Sau khi nộp thuế xong, Công ty A chia phần lợi nhuận còn lại (cổ tức) cho bạn (Công ty B).
• Bước 3: Vì khoản tiền này đã được “làm nghĩa vụ thuế” một lần tại Công ty A, nên khi chảy về túi Công ty B, Nhà nước sẽ không thu thuế TNDN thêm một lần nữa đối với Công ty B.

Các khoản thu nhập sau đây được miễn thuế

• Khoản tài trợ cho hoạt động xã hội: Tiền hoặc tài sản nhận được để dùng cho giáo dục, văn hóa, nghệ thuật, từ thiện, nhân đạo và các hoạt động xã hội khác tại Việt Nam
• Khoản tài trợ cho Khoa học & Công nghệ: Khoản tài trợ nhận từ các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước hoặc từ các doanh nghiệp không có mối quan hệ liên kết để sử dụng cho: nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
• Khoản hỗ trợ từ Nhà nước: Bao gồm hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước hoặc từ Quỹ Hỗ trợ đầu tư do Chính phủ thành lập
• Khoản bồi thường của Nhà nước: Các khoản tiền bồi thường theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Lưu ý: Nếu doanh nghiệp sử dụng khoản tiền này không đúng mục đích, cơ quan thuế sẽ thực hiện truy thu thuế và xử phạt vi phạm theo quy định

Để thực hiện đúng quy định này, cần lưu ý các điểm sau:

• Đối tượng áp dụng: Chỉ áp dụng cho các doanh nghiệp mà Nhà nước nắm giữ toàn bộ (100%) vốn điều lệ khi thực hiện cổ phần hóa hoặc sắp xếp lại theo quy định pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước
• Xử lý phần chênh lệch: Khoản chênh lệch sẽ được ghi tăng vào phần vốn của Nhà nước tại chính doanh nghiệp đó, thay vì phải tính vào thu nhập để nộp thuế
• Quyền lợi sau chuyển đổi: Sau khi đã hoàn tất cổ phần hóa hoặc sắp xếp lại, doanh nghiệp mới được phép trích khấu hao hoặc phân bổ dần vào chi phí theo giá trị tài sản đã được đánh giá lại

Doanh nghiệp được miễn thuế đối với thu nhập từ hoạt động

• Chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải lần đầu của doanh nghiệp được cấp chứng chỉ giảm phát thải
• Chuyển nhượng tín chỉ các-bon lần đầu của doanh nghiệp được cấp tín chỉ các-bon
• Thu nhập từ tiền lãi trái phiếu xanh;
• Thu nhập từ chuyển nhượng trái phiếu xanh lần đầu sau khi phát hành

Thu nhập (bao gồm cả lãi tiền gửi ngân hàng, lãi trái phiếu Chính phủ, lãi tín phiếu kho bạc) thuộc các trường hợp dưới đây được miễn thuế:

• Thu nhập của Ngân hàng Phát triển Việt Nam trong hoạt động tín dụng đầu tư phát triển, tín dụng xuất khẩu, bao gồm:
  • Tín dụng đầu tư, tín dụng xuất khẩu của Nhà nước;
  • Bảo lãnh tín dụng và các khoản tín dụng khác do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước giao;
• Thu nhập của Ngân hàng Chính sách xã hội từ hoạt động tín dụng cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác;
• Thu nhập của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam
• Các Quỹ tài chính nhà nước hoạt động phi lợi nhuận gồm:
  • Quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Quỹ Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm tiền gửi.
  • Các quỹ hỗ trợ: Hỗ trợ học nghề, việc làm ngoài nước, nông dân, phụ nữ nghèo, hỗ trợ phát triển Hợp tác xã.
  • Các quỹ phát triển: Quỹ Phát triển nhà, Quỹ Phát triển đất, Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.
  • Các quỹ Khoa học và Công nghệ: Từ cấp Bộ đến cấp tỉnh, Quỹ đổi mới sáng tạo, Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia.
  • Quỹ liên quan đến Quốc phòng – An ninh và Quỹ Hỗ trợ đầu tư.

Nếu các Quỹ hoặc tổ chức nêu trên phát sinh các khoản thu nhập ngoài nhiệm vụ chính trị được giao, họ phải tính và nộp thuế TNDN như các doanh nghiệp thông thường

Cụ thể gồm hai nhóm chính:

• Cơ sở xã hội hóa (Giáo dục, Y tế và lĩnh vực khác): Miễn thuế đối với phần thu nhập không chia để lại đầu tư phát triển chính cơ sở đó. Điều kiện bắt buộc là phần thu nhập để lại này phải đạt tối thiểu 25% trên tổng thu nhập tính thuế.
• Hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã: Miễn thuế đối với phần thu nhập dùng để hình thành quỹ chung không chia hoặc tài sản chung không chia.

Lưu ý quan trọng: Nếu doanh nghiệp/đơn vị đem chia phần thu nhập này cho các thành viên hoặc chi sai mục đích đã cam kết thì sẽ bị truy thu thuế và xử phạt theo quy định

Để được miễn thuế, hoạt động chuyển giao công nghệ phải đáp ứng các tiêu chuẩn sau:

• Về lĩnh vực: Công nghệ được chuyển giao phải thuộc Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao theo quy định của pháp luật về chuyển giao công nghệ.
• Về pháp lý: Việc chuyển giao phải tuân thủ đúng các quy định của pháp luật về chuyển giao công nghệ và các quy định pháp luật liên quan khác.
• Về địa bàn: Bên nhận chuyển giao (tổ chức hoặc cá nhân) phải cư trú hoặc có trụ sở tại các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.

Không phải mọi thu nhập của đơn vị công lập đều được miễn thuế. Chỉ có thu nhập từ việc cung cấp các dịch vụ sự nghiệp công sau đây mới được miễn:

• Dịch vụ cơ bản và thiết yếu: Những dịch vụ nằm trong danh mục sử dụng ngân sách nhà nước (ví dụ: giáo dục phổ thông, tiêm chủng mở rộng).
• Dịch vụ được Nhà nước trợ giá: Là các dịch vụ mà giá thu từ người dân chưa tính đủ chi phí, nên Nhà nước phải hỗ trợ hoặc đảm bảo kinh phí để đơn vị duy trì hoạt động.
• Dịch vụ tại vùng đặc biệt khó khăn: Mọi dịch vụ sự nghiệp công được thực hiện tại các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn