Đánh giá tài khoản ngoại tệ

Bài viết giúp kế toán thực hiện đúng quy trình đánh giá lại các khoản tiền ngoại tệ theo tỷ giá hối đoái tại thời điểm cuối kỳ, đảm bảo phản ánh chính xác chênh lệch tỷ giá trên báo cáo tài chính theo quy định kế toán.

Nội dung bài viết gồm: Hướng dẫn các bước đánh giá lại tài khoản ngoại tệ, định khoản lãi/lỗ chênh lệch tỷ giá, lựa chọn tài khoản xử lý và các lưu ý khi thực hiện trên phần mềm theo TT200/TT133.

Phạm vi áp dụng: Kế toán thực hiện đánh giá lại tài khoản ngoại tệ cuối kỳ trên phần mềm kế toán.

2.1. Đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ.

• Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái

Nợ TK 1112, 1122, 128, 228, 131, 136, 138, 331, 341…

Có TK 413                  Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131)

• Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái

Nợ TK 413                           Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131)

Có các TK 1112, 1122, 128, 228, 131, 136, 138, 331, 341…

2.2. Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ

• Kết chuyển lãi tỷ giá hối đoái

Nợ TK 413                         Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131)

Có TK 515               Doanh thu hoạt động tài chính (nếu lãi tỷ giá hối đoái).

• Kết chuyển lỗ tỷ giá hối đoái

Nợ TK 635                        Chi phí tài chính (nếu lỗ tỷ giá hối đoái)

Có TK 413              Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131).

Bước 1: Vào phân hệ Tổng hợp\Quy trình\Tiện ích\Đánh giá lại tài khoản ngoại tệ.

Bước 2: Chọn loại ngoại tệ và mốc thời gian đánh giá lại.
Bước 3: Khai báo tỷ giá sử dụng để đánh giá lại tài khoản ngoại tệ, cụ thể:

• Với đơn vị áp dụng chế độ kế toán theo TT200:
  • Khai báo Tỷ giá mua: để đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ được phân loại là Tài sản.
  • Khai báo Tỷ giá bán: để đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ được phân loại là Nợ phải trả.

• Với đơn vị áp dụng chế độ kế toán theo TT133, TT99:
  • Tại mục Theo tỷ giá: khai báo tỷ giá chuyển khoản trung bình cuối kỳ của ngân hàng thương mại nơi đơn vị thường xuyên có giao dịch.

Bước 4: Chọn tài khoản xử lý lãi/lỗ chênh lệch tỷ giá.
Bước 5: Tại tab Số dư ngoại tệ: Hiển thị danh sách các tài khoản có số dư ngoại tệ theo loại ngoại tệ và mốc thời gian đánh giá lại đã thiết lập.

• Tích chọn các tài khoản muốn đánh giá lại: Chương trình sẽ tự động tính ra chênh lệch đánh giá lại tài khoản ngoại tệ.

Bước 6: Tại tab Chứng từ công nợ và thanh toán: Hiển thị danh sách các chứng từ công nợ bằng ngoại tệ còn nợ và chứng từ thanh toán bằng ngoại tệ chưa được đối trừ hết.

• Có thể nhấn vào số chứng từ để mở chứng từ gốc lên xem hoặc thực hiện sửa/xóa

Bước 7: Nhấn Thực hiện, chương trình tự động sinh ra chứng từ Xử lý chênh lệch tỷ giá từ đánh giá lại tài khoản ngoại tệ.

Bước 8: Kiểm tra và khai báo bổ sung các thông tin (nếu cần).
Bước 9: Nhấn Cất.

• Chỉ các tài khoản đã thiết lập Có hạch toán ngoại tệ mới hiển thị khi Đánh giá lại tài khoản ngoại tệ.
  • Để thiết lập tài khoản theo dõi và hạch toán ngoại tệ, anh/chị vào Danh mục\ Tài khoản\ Hệ thống tài khoản, tại dòng tài khoản cần hạch toán ngoại tệ nhấn đúp chuột , tích chọn Có hạch toán ngoại tệ rồi nhấn Cất.
  • Ví dụ: TK 244 nếu có tích Có hạch toán ngoại tệ và có số dư cuối kỳ ngoại tệ bên Nợ thì sẽ được đánh giá lại.

• Số dư của tài khoản cần đánh giá được phần mềm tự động lấy lên theo nguyên tắc:

  • Đánh giá Bên Nợ các TK phải thu (theo dõi đối tượng Khách hàng, ví dụ TK 131); Bên Nợ các TK vốn bằng tiền;
  • Không đánh giá Bên Nợ các TK phải trả khi phát sinh giao dịch trả trước cho người bán (ví dụ số dư Nợ TK 331)
  • Đánh giá Bên Có các TK phải trả (theo dõi đối tượng Nhà cung cấp, ví dụ TK 331);
  • Không đánh giá Bên Có các TK phải thu khi phát sinh giao dịch nhận trước của người mua (ví dụ số dư Có TK 131)
• Phần mềm ngầm định TK xử lý lãi chênh lệch tỷ giá là TK 515 và TK xử lý lỗ chênh lệch tỷ giá là TK 635. Kế toán có thể chọn lại TK 413 để xử lý lãi, lỗ chênh lệch tỷ giá khi đánh giá lại ngoại tệ cuối năm.
• Trường hợp chọn TK xử lý chênh lệch là TK 413, sau khi đánh giá xong, kế toán xem lại Bảng cân đối tài khoản năm để xác định số dư TK 413:
  • TK 413 dư bên Nợ: vào phân hệ Tổng hợp\ Chứng từ nghiệp vụ khác, hạch toán Nợ TK 635/Có TK 413.
  • TK 413 dư bên Có: vào phân hệ Tổng hợp\ Chứng từ nghiệp vụ khác, hạch toán Nợ TK 413/Có TK 515.
• Đánh giá lại tài khoản ngoại tệ sẽ thực hiện cuối cùng, vào ngày 31/12, sau khi đã hoàn thành hết các nghiệp vụ xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái trong năm khi phát sinh mua/bán hàng bằng ngoại tệ.